Hugo- Martin Scorcese

 Hugo bir çocuk kitabından uyarlanan sinema tarihini de içinde barındıran bir film. Hugo Cabret 1930'lardaki Paris Tren Garı'na sığınmış, oradaki saati ayarlayarak ve sağdan soldan aşırdıklarıyla hayatını sürdüren bir çocuk. Babasını yitirdikten sonra, bir akrabasının yanında çalışmak üzere geldiği bu yerde yalnız başına mücadele ediyor. Ve bu sırada babasından kalan otomaton denilen, mekanik robotu tamir etmeye çalışıyor ve bunu da gardaki oyuncakçıdan aşırdıklarıyla yapıyor. Oyuncakçı ise sinema tarihi için önemli bir karakter olan George Melies, Pasta benzeri Ay'ın gözüne düşen roketten hatırlayacaksınız, işte o fimin yönetmeni. Bir şekilde sinema da başarısız olan mutsuz Melies, bu oyuncakçıya sığınmış. Geri kalanı ise filmi izleyerek göreceksiniz.

Üç boyutlu film, gözlerimi yordu ve yaşarmaya sebep oldu. Üç boyutlu olmasaydı, ne kaybımız olurdu?, bence hiç.

Bal-Semih Kaplanoğlu

Bir Karakovan bal üreticisi ve oğlu arasındaki ilişki ve bal yolunda babanın yitirilişi üzerine bir film Bal. Bal, Süt ve Yumurta bir üçleme. 

Bal, en azından bana göre kopuk sahneler içeren, yarım kalmış, iyi kurgulanamamış bir filmdi. Son film festivalinde seyrettiğim annesini kaybedip  ormana sığınan Nana'nın hikayesinde olduğu gibi bir ilk filmdi sanki. Yusuf'ta sonunda ormana sığınıyordu. İzlenmesini tavsiye etmiyorum, ama izlemek isteyenler izlesinler bir kayıpları olmayacaktır. Neden Altın Ayı aldığına gelirsek, egzotik şeyler ilgi çeker demek yeterli olur sanırım.

Sonbahar-Özcan Alper

Etkileyici müzikleri ile aklımda kalan bir filmdi Sonbahar, Yusuf'un (Onur Saylak) tulum çaldığı odayı terkedip pencereden dışarıya odaklanan kamera cenaze alayını gösterirken, Yusuf aramızdan gitmişti, ölümünü anlatmak için dolaylı ama çarpıcı bir yöntem seçmişti yönetmen, müziğin de etkisi ile benim gibi sulu gözlüler çok yaş dökmüşlerdir diye tahmin ediyorum. Aynı filmi iki kez seyredip, iki sefer de aynı şekilde ağlamak biraz garip olsa da.  

Karadeniz'in hırçın dalgalarının iskeleyi dövdüğü sahnede, dalgalar sanki yutacak gibiydi Yusuf'u, aslında Yusuf'un içinde kopan bir fırtına anlatılmak istenmişti,  terkedilmişliğin ve çaresizliğin sebep olduğu bir fırtına.

Yusuf bir siyasi mahkum iken, Hayata Dönüş Operasyonu'nu bizzat yaşamış. Açlık grevine katılmış ve sağlığını düzelmezcesine yitirmişti. Çaresiz köyüne dönmüş, ana ocağına sığınmıştı. Gürcü hayat kadını ile yolları kesişmiş birbirlerine aşık olmuşlardı. Bir Türk Sinema klişesi olsa da göz ardı edilebilirdi. Hiçbirşey yapmadan, düşünerek suçlu olmak, ne kadar tanıdık olsa da benim için o kadar yabancıydı. Ve çaresizlik, insanı yiyip bitiren o çaresizlik, yitirilmişlik filmde o kadar iyi anlatılmıştı ki, filmin adı geçtiğinde gözlerim doluyordu Yusuf'un çaresizliğine.

Yeraltı-Zeki Demirkubuz

Zeki Demirkubuz'un son filmi olan Yeraltı'nı pekçok filmde olduğu gibi  iki kez seyrettim. Filmin ayrıntılı, derinleme incelemesi Dostoyevski'yi de işin içine katarak Beyazperde dergisinde verilmişti. Benim yapacağım inceleme o kadar derinlikli olmayacaktır diye tahmin ediyorum.

Büyük bir Zeki Demirkubuz hayranı olduğum söylenemez, daha önce seyrettiğim tek filmi de Masumiyet'ti. Yeraltı'na inersek , başrol oyuncusu olarak Engin Günaydın'ı görüyoruz, bence bu rol için en uygunu seçimi yapmış Demirkubuz. Entellektüel, fakat bir yere gelememiş, memuriyete sıkışmış karakter, bir süre sonra çevresindeki sahteliğe isyan etmeye başlıyor ve deyim yerindeyse gerçekten Yeraltı'na iniyor. Anlayamadığım ya da anlamalandıramadığım, çevresindeki kokuşmuşluğa isyan eden karakterin, neden daha farklı boyuttaki bir kokuşmuşluk serüvenine sürüklendiği. Çevresindekilerin, eski arkadaşlarının onu küçümsemelerine isyan ederken, bir şekilde fuhuş yapan kadını ezme fırsatını da kaçırmıyor. Dolayısı ile, seyircinin onu haklı bulma yönelimini daha erken döneminde filizlenmeden kesip atıyor. Filmin esas olarak anlatmak istediği, "Her ezilen, fırsatını bulduğunda bir ezen olacaktır", yani ezen ve ezilen statik iki ayrı sınıf değildir.

Yönetmenin, "Ankara Sıkıntısı" gibi isimlendirmeleri ve çalıntı yapan yazarın ödül törenindeki cümlelerini seçimindeki amacı Nuri Bilge Ceylan'a gönderme de bulunmak, ama aralarındaki problemin ne olduğunu açık olarak bilmiyorum.

Bunun dışında karakter yıkanmak konusunda belli bir direnç gösteriyor. Kendini kokluyor, ama lavabo da koltuk altına su çalmaktan öteye gitmiyor. Film boyunca bir şekilde bu da sürekli vurgulanmış. Yönetmen bir şekilde insanın kendi kötülüğünün, kirlenmişliğinin farkında olduğunu, ama bunu düzeltmek için birşey yapmadığını somutlaştırmak istemiş diye düşünüyorum.

The Way We Were (Bulunduğumuz Yol) (Yön: Sydney Pollack)

1973 yapımı filmde başrollerde Barbra Streisand ve Robert Redford'u görüyoruz. James Woods ufak rollerden birinde görülüyor.

Film 2. Dünya Savaşı'nın hemen öncesini ve sonrasını kapsayan bir dönemde geçiyor. Temel olarak, filmde okul yıllarından başlayarak iki genç arasındaki imkansız aşktan bahsediliyor. Robert Redford'un canlandırdığı Hubbell ve Streisand'ın canlandırdığı Katie birbirine neredeyse taban tabana zıt iki karakter. Hubbell'ın bütün derdi beğenilmek, rahat ve üzüntüsüz bir yaşam geçirmekken, Katie prensiplerine sıkı sıkıya bağlı, doğru ya da yanlış idealleri için sürekli çalışan ve kendini bu uğurda feda edebilecek bir karakter. Hubbell, üzülmemek için herşeyi şakaya vuran bir düşünce yapısına sahip, düşünmek ve düşünerek üzülmek, yıpranmak istemiyor. Yazdığı senaryo, yönetmen tarafından ne ölçüde bozulursa bozulsun, ses çıkarmıyor ve kabulleniyor. Kısacası, Hubbell güçsüz, köksüz bir karakter olarak tanımlanabilir. Katie ise devamlı olarak derneklerde faaliyetlere katılan, Amerika Komünist Partisi üyesi, oldukça politize ve düşündüklerini çekinmeden söyleyebilecek kadar da güçlü bir kişilik yapısına sahip. Tek istediği idealleri peşinde koşarken, Hubbell'la mutlu bir yaşam sürebilmek olan Katie'nin lükste, sahte kokteyllerde v.s. gözü yok.

İşte film temelde bu iki karakterin aşkları üzerine kurulu, fakat salt aşk filmi olarak değerlendirmenin yanlış olacağını düşünüyorum. Bir aşk öyküsü üzerinden, değersizleştirilmiş kişiliği yok edilmiş bir insanın karşısında, pensiplerine bağlı üstün nitelikli insanın vurgulanması olarak kabul etmek sanırım daha doğru olacak.

Artıları:
-McCarthy'nin senatörlüğü dönemindeki Komünist Avı'na değinilmesi, bu dönemi bilmeyenler için önemli bir bilgilendirme olmuş. Anadolu doğumlu bir Rum olan Elia Kazan'ın da bu dönemin işbirlikçilerinden biri olduğu hatırlanmalı

Eksiler:

-Klişeleşmiş yelkenli ile gezinti sahnelerinin olması

-Yahudilikle ilgili bazı propaganda unsurlarının her filmde olduğu gibi, bu filme de gereksiz yere yerleştirilmiş olması.